Adil Aksu tüm yazılar

Çürüyen, faşistleşen, zorbalaşan sistem neden olduğu felâketlerle işçi sınıfının üzerine çöküyor. İşçilerin güvenli davranış kültürü edinmesi gerektiğini söyleyenler sendikalaşma başta olmak üzere bütün hak arayışlarını engelliyorlar. İşçi sağlığı ve güvenliği önlemlerini almak patronlara zül geliyor. Nasıl ki kendiliğinden hiçbir hak sömürücüler tarafından bahşedilmediyse, sağlık ve güvenlik tedbirlerini de işçi sınıfı kendi örgütlenmeleri, mücadeleleri neticesinde alacak, aldıracak. Bu kara tabloyu tersine çevirecek tek güç örgütlü işçi sınıfıdır.

22 Kasım 1916’da böbrek yetmezliği sonucu hayatını kaybeden London, zamanın ruhunu yakalayan ender yazarlardandı. “Bana Göre Hayatın Anlamı” makalesinde şöyle diyordu: “Başımın üstündeki heybetli toplum yapısı artık bana bir haz sunmuyor. İlgimi çeken, o yapının temeli. Orada entelektüeller, idealistler ve sınıf bilinçli işçilerle omuz omuza, levye elimde, gökdeleni sallayan bir kaldıraç oluşturmaktan memnunum. Bir gün, birkaç levye daha tutacak eller bulduğumuzda, onu tepe üstü devireceğiz; bütün çürümüş yaşamları ve yürüyen ölüleri, canavarca bencilliği ve alık maddeciliğiyle… Sonra mahzeni temizleyip, insanlık için, oturma odasının bulunmadığı, tüm odaların ışıklı ve havadar, solunan havanın temiz, asil ve canlı olduğu bir ortam yaratacağız.”

Emperyalist güçlerin nükleer, biyolojik ve kimyasal silahları kullanmasına kim engel olabilir? Nükleer katliamın 80. yıldönümünde ABD ve Japon egemenleri Hiroşima Barış Anıtı Parkında kol kola “dünya barışından” söz ediyorlar. İşçi ve emekçilerin yaşadığı acıları zerre kadar umursamadan Üçüncü Dünya Savaşının planlarını yürütüyorlar. Yan yana gelen güçler yıkım potansiyelini kat kat arttırıyorlar. Zalimler bu politikadan övünç duyuyor. Yıkımı durdurmak ve gezegeni tüm canlılarıyla kurtarmak işçi sınıfının enternasyonal mücadelesinin büyümesiyle mümkündür.

Depremlerden yangınlara, iş cinayetlerinden düşük ücretlere yaşadığımız haksızlıkların, adaletsizliklerin ve ölümlerin sebebi “kader” değildir. Bütün sorumluluk her türlü yetkiye sahip olan ama hiçbir önlem ve denetim görevini yerine getirmeyen siyasi iktidardadır. Sermaye sınıfının emrine koşan siyasi iktidar ülkeyi şirket gibi yönetme politikaları sonucunda toprağı, suyu, havayı, ormanı tarumar ediyor.

Maksim Gorki 18 Haziran 1936’da, 68 yaşında hayatını kaybetti. Yetmişine merdiven dayadığı hayatının son günlerinde, işçi sınıfının büyük önderi Lenin’in bir önerisini yerine getirmeye, 4 ciltlik “Klim Samgin’in Yaşamı” adlı son romanını bitirmeye çalışıyordu. Uzun bir süredir, Rus burjuvazisi başta olmak üzere dünya burjuvazisi Gorki’yi unutturmaya, sıradan bir yazara dönüştürmeye çalışıyor. Doğduğu şehre verilen adı geri alındı, eserlerinin üzerine ölü toprağı serpilmeye çalışıldı. Fakat egemenlerin tüm çabalarına rağmen mücadele tarihimize derinlemesine nüfuz etmiş Gorki’nin eserleri yok edilemedi, edilemeyecek.

Siyonist İsrail ordusu 7 Ekimden bu yana yerle bir ettiği Gazze’de her gün ortalama 100 insanı katletmeye devam ediyor. Çoğunluğunu kadın ve çocukların oluşturduğu 55 binden fazla Filistinli havadan, karadan ve denizden yağan bombalarla öldürüldü, 127 binden fazla kişi yaralandı. Sadece 19 Ocakta sözde yürürlüğe giren ve 18 Martta İsrail tarafından açıkça bozulan ateşkesten bu yana 5 bine yakın Filistinli katledildi, 15 binden fazla insan yaralandı. İsrail 13 Haziranda İran’a da büyük çaplı bir saldırı başlatarak pek çok kente bomba yağdırdı.

Her yıl bir öncekini aratıyor. Kapitalist sistemin işçilere vereceği ekonomik ve demokratik haklar sınırlı. Kapitalist sistemin çöküş çağında patronların temel hedefi sömürüyü genişletmek ve derinleştirmek. Faşizmin darbeleri altında kalan Türkiye işçi sınıfının payına daha fazla sömürü, daha fazla yoksulluk düşüyor. Az ücretle uzun saatler çalışma düzeni dayatılıyor. Sendikalaşma girişimleri sonuçsuz bırakılıyor, eylem yapan işçiler polis-jandarma baskısıyla sindirilmeye çalışılıyor. 2025 yılının birçok açıdan 2024’ün kötü bir tekrarı olacağı da açıktır. Sermaye sınıfının kârları ancak işçilere dayatılan düşük ücret, esnek çalışma ve sendikasızlaşma ile güvence altına alınabilir. İşçi sınıfının büyük bir güç olduğunu bilen egemenler, onun örgütlü bir güç haline gelmesini istemiyorlar.

Kapitalist toplum bir bütün halinde topluma baskı ve şiddeti dayatıyor. Uyguladığı siyasi ve ekonomik program emekçi kitleleri daha fazla yoksulluk çukuruna itiyor. Suç çeşitlerinde patlama yaratan sömürü düzeni hapishanelerde koyu bir baskı rejimi uyguluyor. Amaç mahpusları itaatkâr kölelere çevirmek. Bu amaç doğrultusunda işkence ve türlü hukuksuzlukların yanı sıra mahpusların tahliyesine de engel oluyor, sağlık hakkından da mahkûm bırakıyor. Devlet otoritesinin zalimce uygulandığı hapishaneler her şeye rağmen işsiz ve geleceksiz toplumu korkutmaya yetmiyor. Toplumun örgütlenme olanaklarını yok eden, tek tek bireyleri suça teşvik eden bu düzen yıkılmadan içeride de dışarıda da gün yüz görmeyeceğiz.

Rejimin bugün Kürtlere yönelik baskıları ve şoven histeriyi bu denli körüklemesi şüphesiz Suriye’ye düzenlemek istediği büyük askeri harekâtı düzenleyememiş olmasıyla, kayyumlara, savaşa, Öcalan’a tecride duyulan tepkinin büyümesiyle, eylemlerin Avrupa’ya yayılmasıyla ilgilidir. Çok açık ki rejim Kürtlere gözdağı vermek, intikam almak istemektedir. Bir yandan Esad’la görüşme planlarından bahsedilirken bir yandan askeri harekât için uluslararası alanda zemin yoklanmaktadır, Türkiye’nin Suriye’deki askeri saldırıları artarak devam etmektedir. Kürtlere ve siyasi temsilcilerine yönelik baskılar artarken bu durum aynı zamanda örgütsüz kitleleri susturmanın, hizaya çekmenin aracı haline getirilmektedir. Rejim yoksulluk içindeki milyonların kendisine yönelik tepkisinin büyümesini engellemeye, hedef şaşırtmaya çalışıyor.

Her hafta Cumartesi günü, gözaltında kaybedilen yakınlarının fotoğrafları ve karanfillerle sessizce Galatasaray Meydanında toplanan Cumartesi Annelerinin eylemi 1000. haftasını geride bıraktı. 27 Mayıs 1995’te yapılan ilk eylemden bu yana geçen sürede Cumartesi Anneleri cesur duruşlarını, direngenliklerini korudular ve Türkiye’deki en uzun soluklu eyleme imza attılar. 17-31 Mayıs tarihleri arasındaki Uluslararası Gözaltında Kayıplara Karşı Mücadele Haftasına denk gelen 1000. haftadaki kitlesel oturma eylemine Türkiye’nin birçok kentinden de destek geldi. Dört bir yanda düzenlenen eylemlerde “kayıplarımız bulunsun, kaybettirenlerden hesap sorulsun” talebi yükseldi.

Savaşa karşı tepkiler giderek büyüyor. Aylardır Avrupa ve ABD’de emekçiler meydanlarda çeşitli eylemler gerçekleştiriyor. Protestolar, kitlesel eylemler ve grevlerde hep aynı talep ön plana çıkıyor: Silahlanmaya ve emperyalist savaşa hayır! Emekçiler kamu kaynaklarının savaş bütçelerine değil eğitime, sağlığa ve kamu yararına harcanmasını istiyor. Emperyalist haydutların savaşı bizim savaşımız değildir. Savaş uçakları ve diğer silahlar bizim can güvenliğimizi değil sermayenin sömürü ve yıkım düzenini koruyor. Dünya halkları arasında barış ve kardeşliğin hayat bulmasının önündeki asıl tehdit kapitalist devletler, onların çıkardıkları savaşlar ve onların ölüm ve yıkım saçan düzenleridir. Bu gidişata dur demek için işçi sınıfının enternasyonalist örgütlenmesine güç vermek her zamankinden daha hayati bir görevdir.

Kapitalizm her geçen gün çok daha adaletsiz, eşitsiz, hukuksuz ve anti-demokratik bir dünya yaratıyor ve sistemin bütün parçaları domino taşları gibi birbirini olumsuz etkiliyor. Sağlık sistemi, kapitalizmin paralelinde adaletsizliğin, eşitsizliğin, haksızlığın ve hukuksuzluğun bütün görünümlerini sergiliyor. Bakım, tanı ve tedavi hizmetlerine ancak ve ancak maddi imkânlar ölçüsünde kavuşulabiliyor. Sağlık sistemi tekellerin kontrolündeki bir ticari sektöre dönüştü. Küçük büyük bütün hastalıklar kapitalizm için kâr kaynağı işlevi görüyor. Hastadan, hastalıktan beslenen bu sistem, iyileşmeyi de her geçen gün imkânsız hale getiriyor.

Asya-Pasifik bölgesinde en hızlı büyüyen ülkelerden Bangladeş’te 23 Ekimde başlayan tekstil grevinin etkileri tüm ülkeye, bölge ülkelerine ve hatta dünyaya yayılıyor. Dünyada hazır giyim üretimi en çok Çin, Hindistan, Kamboçya, Vietnam ve Bangladeş’te gerçekleşiyor. Güney Asya’da ortalama ücretlerin aylık 200 dolar olduğu işkolunda, en düşük ücret Bangladeş’te ödeniyor.

Öğrenciler bin bir zorlukla üniversitelere yerleştiklerini, fakat barınma, beslenme ve hayatta kalma sorununun her geçen gün büyüdüğünü dile getiriyorlar. Yurduyla, eğitimiyle, sınavıyla, kısacası bir bütün halinde “bu bozuk düzende sağlam çark olmaz” diyorlar. İşçi ve emekçilerin, emekçi ailelerin çocukları olan öğrencilerin hemen her talebinin karşısına, sermaye düzeninin doymak bilmez kâr hırsı çıkıyor. Emekçi sınıfın gençlerinin sorunları ancak bu sömürü düzenine karşı işçi sınıfının saflarında yükseltilecek örgütlü mücadele ile çözülebilir.

İşçilerin mücadeleyle kazanılmış haklarından biri olan kıdem tazminatına 6. ayda yapılan tavan arttırımı bilerek ve isteyerek patronların can dostu AKP hükümeti tarafından düşük tutuldu. EYT düzenlemesiyle birlikte milyonlarca işçinin alacağı kıdem tazminatı böylece iktidar eliyle (kanundaki yerini hâlâ korumasına rağmen) fiilen kuşa çevrildi.

Maden-İş’in ve DİSK’in unutulmaz önderi, sendikal hareketin en önde gelen liderlerinden Kemal Türkler, faşist düzen güçleri tarafından 22 Temmuz 1980’de katledildi. Sermaye ve düzen güçlerinin tüm unutturma çabalarına rağmen Türkler, ölümünün 43’üncü yılında mezarı başında anıldı bir kez daha. Hemen her yıl gerçekleştirilen bu anmalarda Kemal Türkler’in mücadeleci sendikal anlayışına dikkat çekilerek, katillerden hesabın işçi sınıfı tarafından sorulacağına vurgu yapılır. Rutin anmalarda söylenen bu sözlere rağmen on milyonlarca işçi, hatta metal işçileri yakın dönemin bu fedakâr, yiğit işçi önderinin ne adını duymuş ne de verdiği mücadelelerden haberdar olmuştur. Mezarı başındaki sembolik anmalar da elbette büyük önem taşıyor. Fakat Kemal Türkler’i gerçekten an(la)mak için çok daha fazlasını yapmaya ihtiyaç vardır.

Hakkâri’nin Yüksekova ilçesinde 5 yaşındaki Erdem Aşkan, 8 Haziranda bir uzman çavuşun kullandığı aracın çarpması sonucu hayatını kaybetti. Sıradan bir kaza denilerek geçiştirilecek bir olay değildi Erdem’in ölümü. Görgü tanıkları ve kamera kayıtlarında uzman çavuşun özel aracını kurallara aykırı şekilde hızlı kullandığı ve 5 yaşındaki Erdem Aşkan’a çarptığı açığa çıktı. Yüksekova-Van ana yolunda ne üst geçit ne de yaya geçidi vardı.

Örgütlü işçilerin birliğinden, dayanışmasından ve mücadelesinden korkan Türk-İş bürokrasisi, işçilerin hak arama mücadelesinin önünde nasıl bir engel olduğunu kendi ağzıyla itiraf ediyor. Egemen sınıf salgın bahanesiyle krizin üzerini örtüyor, sendikal bürokrasi de aynı bahane ile işçinin örgütlenmesini baltalıyor. “Şimdi hak arama zamanı değil” diyerek alenen burjuvazinin yanında yer alıyor. Mücadele ve örgütlenme fikrine virüs muamelesi yapıyor.

Günümüzde yapılar inşa etmek gerçekten de zor mudur? Bir köprüyü, metroyu veya gökdelenleri inşa etmek zor mudur? Uzayın derinliklerine yol alan insan, doğanın bağrından söküp aldığı enerjiyle haftalar içinde neler inşa etmiyor ki? Demek ki bahsi geçen “yapı ve yapıcılar” bunların ötesinde bir anlama sahip. Aslında yapı bazen bir grevi, bazen bir eylemi örgütlemektir. Yapı inşa etmek bazen bir örgütü inşa etmek, hatta hepsinin üstünde yer alan sınıfsız ve sömürüsüz bir dünyayı inşa etmektir.

Türk-İş, kurulduğu günden bugüne, “siyaset ve partiler üstü sendikacılık anlayışı” adı altında, işçi sınıfına burjuva siyasetin empoze edilmesinin aracı olmuştur. 12 Eylül faşizmi döneminde DİSK ve diğer sendikalar kapatılırken Türk-İş’in faaliyetleri sürmüş, korporatist anlayış ve işleyiş bütün bünyeye egemen kılınmaya çalışılmıştır. Sınıf işbirlikçiliğinin ve uzlaşmacılığın doruğa çıkarılmasına, Türk-İş içindeki bazı sendikaların oluşturdukları Sendikal Güç Birliği benzeri muhalefet platformlarıyla tepki gösterilmeye çalışılmışsa da, ciddi bir yol alınamamıştır. Nihayetinde AKP hükümetinin hamleleri Türk-İş bürokrasisi üzerinde etkili olmuş, konfederasyonun milliyetçi, muhafazakâr kimliği pekiştirilmiştir.