Selim Fuat tüm yazılar

Kapitalizmin tarihsel krizinin döşediği zeminde yükselen faşist politikaların ve siyasetçilerin gelip geçici olmadığı ve dünya çapında birbirleriyle dayanışarak neredeyse ortak bir programla hareket ederek ilerledikleri ortadadır. İlan edilmemiş bir “faşist enternasyonal” dünya çapında ilerlemektedir ve son olarak Arjantin ve Hollanda’da önemli bir mevzi kazanmıştır. Bununla birlikte, krizin alabildiğine derinleştiği Arjantin’de burjuvazinin ve Milei’nin kafasındaki saldırı programlarını hayata ne ölçüde geçirip geçiremeyeceklerini ancak önümüzde dönemde görebileceğiz.

Burjuvaların riyakârlıklarının insanda yaratacağı tiksinti duygusunu dünyanın tüm kanalizasyonlarındaki pislikler bir araya gelse yaratamazlar herhalde. Türkiye burjuvazisinin ve mevcut rejimin Filistin sorununda ve bugün yürütülen Gazze katliamında aldığı ve alacağı tutum üç aşağı beş yukarı ortaya çıkmış, tüm yetersizliklerini sergilemiştir. İkiyüzlülükle yürütülen politikaların da Filistin halkının yaralarına merhem olmayacağını yaşananlar göstermektedir. Filistin halkının haklı taleplerinin arkasında durmak ve yaşadığı trajik katliamda gerçekten yanında olmak “İslamcı” burjuva siyasetin harcı değildir.

Türkiye’de rejimin, sebep olduğu büyük ekonomik ve sosyal sorunlara rağmen emekçilerin çeşitli kesimlerinden destek almaya devam edebildiği ortada. Rejimin bu desteği sağlayabilmesinin ideolojik, sosyal ve siyasal nedenlerini çeşitli yazılarımızda ele aldık. Esasen din istismarına dayanan ideolojisini yaygın ve örgütlü çalışmalarla geniş kitleler nezdinde hâkim kılabilmesi, devlet gücünü totaliter biçimde tek elde toplayarak etkili biçimde kullanması, büyük medya gücüyle yığınların duygu ve düşüncelerini manipüle edebilmesi, muhalif burjuva siyasetin kapsamını, sınırlarını çizebilmesi gibi pek çok faktör bu desteğin alınabilmesini sağlıyor. Bunların yanı sıra rejimin kurduğu “sosyal yardım” mekanizmasının da özellikle en yoksul emekçilerin desteğini sağlayabilmesinde rol oynadığı açıktır.

Johnson sınıfının doğal yaklaşımını sergiliyor ve “titan”ların tutumlarını şövalyece bulmamızı ve bu nedenle onları takdir etmemizi, göçmenlerin trajedisine ise sadece merhametle yaklaşmamızı istiyor. Oysa bu düzenin sefasını sürenlerin derdi insanlık için yeni bir adım atmak, bilimi ve teknolojiyi toplumun tümünün yararına kullanmak değildir. Hiçbir zaman böyle olmamıştır, şimdi de böyle değildir. Onları güdüleyen tek şey sermayelerini büyütmek için üretim yapılmasını sağlamak, daha fazla artı-değer elde etmek için faaliyet göstermektir. Yani onlar her şeyi sermayeleri için yaparlar. Sermayeleri ise hayatı da ölümü de zehirlemiştir.

Önümüzde çelişkilerin alabildiğine şiddetleneceği bir dönem uzanıyor. Fakat salt bu koşulların varlığından dolayı işçi sınıfı lehine bir ilerlemenin sağlanamayacağı da açıktır. Türkiye işçi sınıfının ekonomik ve politik mücadele örgütleri son derece zayıftır. Bu örgütlülük her iki alanda da güçlenmedikçe işçi sınıfı lehine hiçbir gerçek kazanım sağlanamayacağı açıktır. İşte bu nedenle işçi sınıfının ihtiyacı olan ve güçlendirilmesi gereken şey budur. Arjantin’de de, Türkiye’de de.

Bir süreden beri Marx’ın adı yeniden yaygın medyada, akademide, “dünya sorunlarına” çareler aranan toplantılarda sıklıkla geçmeye başladı. Defalarca “tarihe gömdükleri”, teorilerini “çürüttükleri” Marx’ı anar, görüşlerini yeniden değerlendirir oldu çeşitli renklerden burjuva yorumcular. Marx tabii ki haklıdır. Ama onun hakkını teslim etmek de burjuvazinin sözcülerine kalmış değildir. Marx’ın hakkını gerçekten teslim edecek olan, mücadelesini işçi iktidarları ile taçlandırıp sosyalizmin yolunu açacak olan devrimci işçi sınıfıdır.

Enternasyonalist komünist mücadelenin iki büyük önderi Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht’in burjuvazinin cellâtları tarafından katledilmelerinin üzerinden tam 104 yıl geçti. Sermaye sınıfına karşı kavgayla geçen ömürleri, burjuvaziyle kıran kırana sürdürülen bir savaşta devrimci işçi sınıfının saflarında görevlerinin başındalarken sona erdi. Ama bu iki büyük devrimci, komünistlere yakışan bir onurla son nefeslerini verene kadar sergiledikleri boyun eğmez mücadeleyle ve devrimci tutumlarıyla tarihte silinemez izler bıraktılar ve ölümsüzleştiler.

İşçi iktidarı hedefiyle yol yürüyen işçi sınıfı devrimcileri için rehber açık ki Bolşeviklerin ve Lenin’in tarihsel mirasıdır. Bu miras bugün sahipsiz değildir. Bolşevik geleneğe bağlanan devrimciler sabırla, özenle çalışarak hazırlıklarını sürdürmekte, amaca doğru yol almaktadır.

Kapitalist toplumun emekçilerin ruh dünyasında yarattığı tahribatın farkına varmış olanlar bilmeli ki, sağlıklı bir ruh hali ve onu sağlayacak bilinç ancak özgürleşme mücadelesinde bir araya gelmiş insanların kendilerini eylemleriyle dönüştürmeleri sonucunda geliştirilebilir. Sınıf mücadelesine örgütlü ve aktif olarak katılmak sağlıklı bir ruh halinin en temel önkoşuludur.

İnternete erişimi olan her iki kişiden birinin üyesi olduğu, dünyanın en önemli sosyal ağlarından Facebook’un, şirket adını Meta olarak değiştirip büyük yatırımlar yapacağını açıklamasıyla birlikte çok sayıda insanın gündemine yeni bir kavram girdi: Metaverse. Bu şirketin etki gücü sayesinde Metaverse’ün ne olduğu ve gerçekleştiğinde hayatımızı nasıl kökünden değiştireceği gibi konular çeşitli platformlarda sayısız yayınla ilgiyi üzerinde toplayacak biçimlerde anlatıldı, anlatılmaya da devam ediliyor.

Yıkıcı biçimde sürdürülen endüstriyel faaliyetlerin yarattığı çok boyutlu çevre sorunları, pervasızca sürdürülen madencilik yüzünden meydana gelen tahribatlar, atmosferdeki karbondioksit konsantrasyonundaki artış, biyoçeşitlilikteki azalma, radyoaktif kirlilik, yıkıcı sonuçları olan iklim değişikliği vs. vs. Gezegenin yaşanabilirliğini tehdit eden çevre felâketleri artık ekolojik kriz olarak ifade edilebilecek bir düzeye ulaşmış durumda. Bunun esas sorumlusunun, özellikle son yüzyıl boyunca ivmelenerek artan kapitalist tarzdaki üretim olduğu da açık.

Göbeklitepe’deki çok önemli tarihi buluntular da başlangıçtaki tüm tantanaya, idealist gevezeliklere rağmen, sonunda, Marx’ın tarihsel materyalizmine uygun biçimde açıklanabilmiş, safsatacıları değil Marx’ı doğrulamıştır. Çok kişi, Marksizmin politika ve ekonomi alanı ile sınırlı bir ufkunun olduğunu düşünür. Oysa Marksizm diyalektik materyalist yöntemle dünyaya bakar ve tarihsel materyalizm felsefesiyle değiştirmek için dünyayı yorumlar. Bilimle kopmaz bir bağı vardır.

Sedat Peker’in dizi gibi yayınladığı videolardaki ifşaatlarla birlikte, “devlet, vatan, millet” diye diye ortalığı inletenlerin, gerçekte en pis ve karanlık işleri devlet mekanizmalarını ve gücünü kullanarak bu söylemler eşliğinde nasıl gerçekleştirdiklerini toplumun geniş kesimleri de öğrenmiş oldu. Bu pislikler, genel hatlarıyla, elbette toplumun sosyalist, devrimci kesimleri tarafından biliniyor, anlatılıyor, üzerine yazılıp çiziliyordu. Ancak, devleti kutsallaştıran, milliyetçi, muhafazakâr söylemlerle zihinleri bulanmış olanlara, bu söylenenler ya ulaşmıyor ya da onlar tarafından kâle alınmıyordu. İktidar blokuna oy veren kesimler, gerçekleri, destekledikleri rejimin unsurlarından birinin dilinden ilk defa duydular. Sedat Peker’in çarpıcı açıklamalarıyla, bildiklerini zannettiklerinin tam tersini gösteren somut olaylar ve belgelerle karşı karşıya kaldılar.

Patent sistemi, insanların en hayati ihtiyaçlarının bile mali sermayenin insafına bırakılmasına yol açmaktadır. Bu yüzden en başta yeni tip koronavirüs aşıları ile ilgili olanlar olmak üzere tüm patent hakları lağvedilmelidir. Ancak patent sisteminin bütünüyle ortadan kalkması kapitalizm devam ettiği sürece mümkün olmayacaktır. Çünkü kapitalist sistemin damarlarında dolaşan kan, üretim araçlarının özel mülkiyeti sayesinde üretilmekte ve toplumun tüm hücrelerine pompalanmaktadır. Fikri mülkiyet hakları da bunun önemli ve kapitalistler için vazgeçilmez parçalarından birisidir.

Büyük burjuvazinin ideologlarının “paydaş kapitalizmi” kavramı çerçevesinde kurdukları cümleler, açık ki, burjuvazinin, “itibarını” çoktan tüketmiş ideolojik söylemlerin yerine koymaya çalıştığı, bunun için parlattığı “yeni” yalanlardan başka bir şeyi ifade etmiyor. Şirketlerin kârlarının yerine “paydaş”larının (hele de bu “paydaşlar”ın bir kısmı da işçiler ise) yararını önceleyeceği bir anlayışla yönetilmeleri kapitalizmin tabiatına aykırı bir durumdur. Ancak kapitalizmin içinden bir türlü çıkamadığı krizden kurtulması için “yeni” bir yol haritası olarak sunulan programların itibar görebilmesi için de böyle, beklentiler yaratabilecek vaatlere ihtiyaç var.

Emperyalizmde ilişkiler ve pozisyonlar durağan olmayan bir yapıya sahiptir. Güçlenen ya da zayıflayan ülkeler arasındaki ilişkiler de ülkelerin hiyerarşideki pozisyonları da değişime uğrayabilir.  Kapitalist basamaklarda yükselmek için ekonomik ve askeri hamleler yapan ve bunlar sonuç verdiğinde ilerleyerek daha üst pozisyonlara ulaşan ülkeler vardır. Türkiye de bu ülkelerden birisidir.

Son dönemde yoğunlaşan tartışmalar içerisinde belki de en önemli olanlardan biri Türkiye’nin dünya sisteminde bulunduğu yerin niteliğiyle ilgili olan “Türkiye alt-emperyalist bir ülke mi, değil mi?” konusu. İç ve dış politikadaki bütün değerlendirmelerin sonuçlarını, dolayısıyla bu konularda alınacak politik tutumları belirleyecek denli önemli olan bu sorunun cevabı alt başlıklarıyla birlikte çeşitli farklılıklar gösteriyor.

İçinde bulunulan krizin derinliği ve şiddeti ile orantılı olarak işçi sınıfını çok boyutlu saldırılar bekliyor. Bu noktada iki sermaye örgütünün gündeme getirdiği iki proje oldukça dikkat çekici. Bu iki projenin içeriğini anlatmadan önce, önerilerin burjuvazi tarafından her duruma maymuncuk gibi uydurdukları koronavirüs bahanesi ile duyurulmasının çok şeyi açıkladığını belirtmeden de geçmeyelim.

Umutlu olmak elbette oturduğun yerde hayaller kurup göklerden mucizelerin gelmesini beklemek değildir. Umut, edilgen bir bekleyişi değil eyleme geçmeyi, gerçekçi bir iradeyle ısrarcı bir çabayı anlatır. Bugünlerde üstümüze insafsızca boca edilen korkunun karşısında akılla ve dirençle durabilmeyi, toplumsal kurtuluş için mücadeleyi sürdürmenin olmazsa olmaz gıdasını çıkınımızda bulundurmayı ifade eder.

Büyük emperyalist güçler, şimdilik topyekûn ve doğrudan karşı karşıya gelmeden savaşmayı tercih ediyorlar. Yürüyen emperyalist paylaşım savaşı, mevcut aşamada, genelde asimetrik güçlerin karşı karşıya geldiği savaşlar ya da esasen vekil güçler aracılığıyla yürütülen savaşlar şeklinde yeniden paylaşıma konu olan bölgelerde yürütülüyor. Aslolan emperyalistlerin yeniden paylaşım ve hegemonya sorunlarını kalıcı çözüme bağlamak için güçlerini sonuna kadar kullanacak olmalarıdır. Akılcı olmayan bir sistemden de insanlığın kaderi ile ilgili akılcı bir çözüm üretmesini beklemek saçmalıktır.