Aylin Dinç tüm yazılar

Son iki ayda iki tarikat yurdunda iki trajik ölüm yaşandı ve bu ölümler rejimin yarattığı çeşitli sorunlarla cendereye sıkışmış olan gençliğin durumunu özetlemesiyle Türkiye gündemine oturdu. 7 Aralıkta Akdeniz Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği 1. sınıfta okuyan 18 yaşındaki Mehmet Sami Tuğrul, kaldığı tarikat yurdunun aşçısı tarafından kafası kesilerek katledildi. 10 Ocakta ise Elazığ Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi 2. sınıf öğrencisi olan 19 yaşındaki Enes Kara hayata dair tüm umutları elinden alındığı için intihar etti.

Son bir yıldır ekonomi uçuruma doğru yuvarlanırken, her gün zam üstüne zam gelirken, her ay milyonlarca insanın faturalarını ödeyemediği, evine ekmek almakta bile zorlandığı bir zamanda iktidar ne yapıyor dersiniz? Ekonominin yolunda gittiğine dair yanılsamalar yaratmakla, yalan balonlarını şişirmekle uğraşıyor tabii ki! Gücünü her geçen gün biraz daha kaybetmeye devam eden iktidar, eskisi gibi güçlü olduğu imajını çeşitli oyunlarla yeniden yeniden sahneye koyuyor. Tıpkı bir yıl önce Gaziantep’te hiçbiri ilk kez açılmayan, hatta bazıları 45-50 yıl önce açılmış olan 300 fabrikanın “açılışı” gibi.

Son birkaç yılda hızlanarak artan yoksulluk pandemi koşullarında daha da belirgin hale geldi. İşsizlik daha da yakıcı hale gelirken, temel gıda maddelerine ulaşamayan, market önüne konan çöp konteynırlarından günlük yiyeceklerini çıkaran aileler giderek artmaya başladı. Pazardan sebze ve meyvelerin bile taneyle alınmak istenmesi, artık giderek daha fazla kişinin çocuk bezini taneyle, deterjanı gramla, zeytinyağını bardakla almaya başlaması yoksulluğun boyutlarına işaret ediyor.

Şili halkı, 15-16 Mayısta, hem ülkenin askeri diktatörlük döneminden kalma anayasasını değiştirecek Kurucu Meclis temsilcilerini seçti hem de yerel yönetimleri belirlemek için oy kullandı. Pandemi gerekçe gösterilerek birkaç kere ertelenmiş olan bu seçimlerde Başkan Sebastian Piñera’nın temsil ettiği merkez sağ büyük bir darbe aldı. Sol ve toplumsal hareketler ise Şili için daha demokratik bir anayasa hazırlayacak Kurucu Mecliste çoğunluğu elde ederek, adeta rejim güçlerini silip süpürdüler.

Ortadoğu’nun kanayan yarası Filistin sorunu, İsrail’in Ramazan’ın son günlerinde Filistinlilere dönük olarak tırmandırdığı devlet terörüyle yine dünya gündemine taşındı. 7 Mayıs Cuma akşamından bu yana Doğu Kudüs’te İsrail polisi ile Filistinliler arasında şiddetli çatışmalar sürüyor. Polisin ses bombası, plastik mermi, göz yaşartıcı bombalarına, tazyikli suyuna, coplu ve toplu dayaklarına rağmen binlerce Filistinli bölgeyi terk etmiyor. Polisin ve İsrail hükümetinin tüm baskılarına rağmen barikatlar kurarak direniyor.

Bolivya’da yaşananlar çıkarmak isteyenler için derslerle dolu. Burjuva devlete ve burjuva mülkiyete gerçek anlamda dokunulmayıp işçi sınıfının iktidarı almasının önüne geçildiğinde, burjuvazi dümeni tekrar eline alacak yol ve yöntemleri eninde sonunda buluyor. Sermaye sınıfı devrim tehlikesinin bertaraf edilmesinden dolayı bir müddet rahatlasa da, azla yetinmeyip ilk fırsatta karşı-devrimci ve faşist güçleri sahneye davet ederek yeniden atağa geçiyor. Burjuva düzeni “iyileştirip” işçi sınıfına daha fazla kırıntı vermeye endeksli reformist iktidarlar emekçi kitlelere hayır getirmediği gibi, bunu sosyalizm olarak yutturarak iktidar koltuğuna oturanlara da uzun vadeli hayır getirmiyor.

Ne oldu da şimdi bu kadar hızlı bir şekilde hem de daha yüksek bir kapasiteyle okulların açılmasına karar verildi? Bakan Selçuk tablet ulaştıracağını iddia edip ulaştırmadığı milyonlarca öğrenciyi kendine dert edinmiş olamaz. Çünkü edinseydi bu sorunun çözümünde bir ilerleme olurdu. Neredeyse bir yıl geçtiği halde bu sorun hâlâ yerinde duruyor! Yoksa kendisi de bir eğitim patronu olan Bakanın dert edindiği başka birileri mi vardı? Bunlar eğitim patronları olmasın sakın?

Hem Türkiye’de hem dünyada yaşanan açlık ve yoksulluk meselesinin asıl nedeni içinde yaşadığımız sınıflı toplum olan kapitalizmdir. İşçi sınıfı, her şeyi ürettiği bu dünyada sermaye sınıfı iktidar olduğu sürece açlık ve yoksulluk sorunuyla boğuşmaktan kurtulamaz. Milyarlarca emekçinin giderek katlanılmaz hale gelen sorunlarının çözümü, kapitalizme karşı mücadeleyi yükseltmekten geçmektedir. Bundan kaçmak veya ertelemek sonraki nesillere daha büyük sorunlar bırakmaktan başka bir sonuç doğurmayacaktır!

Siyasi baskılar yoğunlaştıkça, yasaklar arttıkça, toplum cendere içine alındıkça dışarısı büyük bir hapishaneye dönüşmeye, hapishaneler de tıkış tıkış olmaya başladı. 2007’den bu yana her yıl bir önceki yıla oranla daha fazla kişi cezaevlerine düşüyor. Diğer yandan suç kapsamı giderek genişletilip, iktidarın keyfi uygulamalarına göre şekilleniyor. Twit attığı için, iktidardakileri eleştirdiği için, yaşanan gerçekleri dile getirdiği için, barış istediği için insanlar hapishanelere tıkılıyor.

Eğitime de kâr amaçlı bakan sermaye sınıfı buradan istediği düzeyde kâr elde edemediğinde zararını minimuma indirmek bir tek onun sorunu olmuyor. Doğa Koleji patronlarının 1,1 milyarlık borçlarını ödemek için devlet seferber olmuş durumda. İşçi ve emekçiler ekonomik krizin yükü altında ezildiklerinde ağır borçlarla, açlıkla, psikolojik sorunlarla boğuşup intiharın eşiğinde yaşarken, patronlar devlet kalkanı altında korumaya alınıyor.

1 milyon civarındaki yerli nüfusu besleyen, binlerce canlı türünü barındıran, dünyamızın bugünü ve geleceği için hayati derecede önem taşıyan Amazon yağmur ormanları yanıyor ama faşist Bolsonaro çevre düşmanı politikalarından vazgeçmiyor, sadece göstermelik küçük adımlar atıyor.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütünün (FAO) geçtiğimiz Temmuz ayında açıkladığı Dünya Gıda Raporu 2017-2018 yıllarında 822 milyona yakın insanın yani dünya nüfusunun %11’inin açlık çektiğini ortaya koyuyor. Rapora göre 2015 yılında bu sayı 785 milyondu.

İşçi aileleri özellikle Türkiye gibi ülkelerde üniversiteleri çocukları için bir toplumsal itibar konusu ve sınıf atlama tahtası olarak görüyorlar. Türkiye’nin toplumsal tarihsel gelişmesinin özgünlükleriyle de bağlantılı olan bu tür beklentiler azalarak da olsa son döneme kadar belli bir inandırıcılığa sahipti. Ancak artık deniz bitiyor ve üniversite mezunu olmanın sıradan bir ücretli emekçi olmaktan pek fazla farkı kalmıyor.

Hükümet tüm sorunlara gözünü ve kulağını tıkayıp bildiği gibi davranmaya devam ederken, gençler üniversitelere binbir umutla girmiş, işçi-emekçi aileler gırtlağından kesip çocuklarını okutmaya çalışırken öğünlerini küçültmüş ne gam! Nasıl olsa milyonlar, yaratılan kutuplaşmayla ortak sorunlarının bilincinde değil. Nasıl olsa milyonlar örgütsüz!

Göç yollarındaki açlık ordusu, yaşanmaz hale gelen ülkelerinden kaçıyor. İş, aş, başını sokacak bir ev, ailesi için güvence arıyor. Ama etrafına örülmüş çitleri, bariyerleri aşıp da vardığı yerde kapitalizmin acımasızlığına, açmazına tosluyor. Meksika sınırına yığılmış binler ya da Ortadoğu’dan Avrupa’ya akan milyonlar, geleceğe dair çarpıcı bir görüntü sunuyor.

IMF verilerine göre daha önce ihracat gelirinin yüzde 96’sını petrolün oluşturduğu Venezuela’nın ekonomisi 2013-2017 yıllarında arasında %30 küçülmüş durumda. 20 yıldır iktidarda olan Bolivarcı hükümet, oyalama politikalarıyla değişim isteyen kitlelerin derdine çare bulamadı. İlk dönemler yoksul kitlelerin yaşam standartlarında iyileştirmeler sağlamış olan Chavez’in son yıllarında başlayan sorunlar devlet başkanı Silvio Maduro döneminde daha da derinleşti, emekçi kitleler daha önce yaşadıkları sefalet günlerine geri döndüler.

Karadeniz’de mevsim yağışları nerdeyse her gün farklı bir ilde benzer sorunların yaşanmasına vesile oluyor. Bu yaşanılanlar doğal afet değil kâra kurban edilen doğanın çaresizliği! Sorunları bizzat yaratan egemenler yeni felâketlerin yaşanmaması için ucundan bile çözüm üretmek istemiyor, bölgede yaşanacak daha büyük tehlikeleri umursamıyorlar.

“Sosyal” yardım projeleriyle AKP hem muhtaç duruma düşürdüğü milyonlarca insanı kendine mecbur hale getirirken hem de “sosyal patlama” tehlikesini bertaraf etmeye çalışıyor. Kitleleri “fedakârlık” yaptıkları sürece Türkiye’nin büyüyeceği, Türkiye büyüdükçe bu büyümeden pay alacağının hayaliyle avutuyor. Kendi cömertliği olarak sunduğu bu “yardımların” kaynaklarını ise belirtmiyor. İşçi ve emekçilerin ödedikleri vergilerin, yine çalışan işçilerin kesintileriyle oluşan İşsizlik Fonunun nerelerde kullanıldığının hesabını vermiyor. Kitlelerin sorunların kaynağını görmesini engelliyor.

Burjuva uzmanlar, Türkiye’nin AB değerlerinden uzaklaşmaya başlamasıyla uluslararası yatırımcıların radarından çıktığını dillendiriyorlar. AB ile gerilimler tırmandıkça AB içindeki hükümetlerin yatırımcılar üzerinden Türkiye’yi ekonomik olarak sıkıştırmasının sonucu bu şekilde somutlanıyor elbette. Diğer yandan da 15 Temmuz sonrasında ilan edilen OHAL ile birlikte “FETÖ’ye” maddi destek sağladığı gerekçesiyle yüzlerce şirkete el konulması yabancı yatırımcıların endişe gerekçesi haline geliyor.

Sınavı kaldırmaya karar verdikten sonra da, o güne kadar küçük yaşta öğrencilerin sınav cenderesinin içine girmesini yanlış bulan tüm muhaliflere, öğrencilere, ailelere kulak tıkamış olan AKP hükümeti, sınavın zararını, ziyanını anlatma yarışına girdi. Hükümet yetkililerinin konuşmalarını dinledikçe sanırsınız ki, bu sınav sistemini başka bir iktidar getirmiş! Bu kaldırılan sınav sistemi TEOG’un ne olduğuna kısaca değindikten sonra, AKP’nin bu sınavla ne planladığına, istediklerini elde edip edemediğine ve bununla bağlantılı olarak da kaldırılmasının asıl nedenlerine işaret ederek devam edelim.