Başak Güler tüm yazılar

Beyazıt Meydanından bir fotoğraf. Bu fotoğrafı bir gören bir daha unutamaz. Sıra sıra dizilmiş darağaçları, ipte asılı duran beyaz gömlekli bedenler ve boyunlarına asılmış beyaz levhalar. Siyah-beyaz fotoğrafın göstermediği ama insan zihninin tamamladığı, arkada yaşamın belirtisi yemyeşil ağaçlar ve ölümü büyük bir soğukkanlılıkla karşılamış, inandıkları yolda yaşamlarını feda etmiş devrimciler. Tarih 15 Haziran 1915.

Bir üzüm asmasının altında / Sessizce otururken iki insan / “Yukarı bak yavrum” dedi bir baba / “Bak nasıl da sarılacak bir dal arıyor / Öyle ya bulup tutunsa, sarılacak / Sarılsa coşacak, bereketlenecek / Önce yeşillenip, sonra morlanacak / Önce bir verip, sonra bollanacak… / Bir asma dalı filizlenmiş kıvrılıyor / Tutunacak, tutunup sarılacak bir dal arıyor.”“Bir üzüm bağı nasıl oluşur?” / diye düşündü çocuk… / “Salkım salkım, tane tane, renkli renkli / Minik minik, koca koca, / Ekşi, mayhoş, baldan tatlı… / Kolay mıdır koca bağlar yaratmak? / Hasadı alıp, tekrar tekrar üretmek / Bolluk ve bereket hiç kolay olmasa gerek…”Çocuğun hayali, soruları dile geldi / Baktı babanın gözüne, / Devam etti baba sözüne; / “Önce karar vereceksin bir kere / Üzüm bağları yaratmaya

Sağ ya da sol burjuva kanatların temsilcilerinin işçi ve emekçilerin kurtuluş seçeneği olarak önlerine koydukları seçimler gerçek kurtuluş kapısının önünde bir bariyer olarak duruyor. İşçiler demokrasi sosuna bulanarak önlerine koyulan sandıklarla yetinmek zorunda değil. Dolayısıyla işçi sınıfının kurtuluşu için tek ve gerçek alternatifi, bir işçi devrimini yaratacak örgütlülüğü büyütmek bugün en hayati görevdir.

Fransa’da gençlerin kendi dillerinde kendi kelimeleriyle ifade ettikleri kaygılar aslında bugün dünya gençlerinin ortak kaygılarıdır. Özetleyecek olursak, düşük ücretler, işsizlik, yoksulluk, ekolojik kriz, sağlıksız koşullar, gelecek kaygısı gençleri “artık yeter” demeye iten en birincil nedenler.

Tarih boyunca insan yaşama tutunmak için emek gücüyle doğaya meydan okumuş ve on binlerce yıl süren savaşımın sonunda belli ölçüde onunla başa çıkmayı öğrenmiştir. İnsanlık kültür ve zenginlikleri de aynı şekilde emekle var etmiştir. Emeğiyle yaratan ve üreten insan toplumsal olarak gelişmiş, dönüşmüş ve neticesinde medeniyetler ortaya çıkmıştır. İnsanlığın gelişimi kesintisiz düz bir çizgi izlememiştir.

Bu sene Mısır’ın Şarm El-Şeyh kentinde 7-18 Kasım tarihleri arasında gerçekleşmesi planlanan zirve, tarafların uyuşmazlığı nedeniyle iki gün daha uzatılarak 20 Kasımda sona erdi. Burjuva temsilcilerin yıllardır sürdürdüğü göstermelik toplantılara, hiçbir yaptırımı olmayan kararlara, insanlığı oyalama taktiklerine, kısacası riyakâr politikalara bu yıl bir yenisi daha eklenmiş oldu.

Melih Cevdet Anday’ın “Anı” şiirinin dizeleri haksızlığa karşı öfkeyi derinleştirirken, zalimin zulmü karşısında eğilip bükülmeyen yüreklerin anılarını yaşatmak için yazılmıştır. Anday’a sonradan ezgiye dönüşen bu şiiri yazdıran olay 1953 yılında gerçekleşir. Tarihe Rosenbergler Davası olarak geçen bu olay, sözde “özgürlükler ülkesi” ABD’de dönemin egemenlerinin kitleleri baskı altına almak ve korkutarak sindirmek için idama mahkûm ettikleri bir komünist çiftin hikâyesidir.

Robeson yaşadığı dönemde tıpkı kendisine “kardeşim” diye seslenen Nâzım gibi eşitsizliğe, ırkçılığa, emperyalist savaşa, yani kapitalist sistemin yarattığı sömürüye ve çelişkilere karşı her türlü baskıya rağmen mücadele etmekten geri durmamış, dönemin egemenlerine korku salmıştır. O her zaman işçilerin, siyahların, ezilenlerin yanında saf tutarak sanatını mücadelenin sembolü haline getirmiştir.

Latin Amerika deyince genciyle yaşlısıyla, öfkeli gözleriyle sokakları dolduran on binlerce emekçinin isyan görüntüleri canlanıyor hafızalarda. 90’ların sonlarından itibaren Latin Amerika’nın emekçi halkları hoşnutsuz oldukları koşullara karşı sokaklara çıkmış, kitle seferberlikleri gerçekleştirmiştir.

Gemi sökümü, 20-30 yılın ardından kullanım ömürlerini tamamlayan gemilerin özellikle metal aksamlarının parçalanarak yeniden üretim sürecine dâhil edilmesidir. Tankerler, kuru yük gemileri, savaş gemileri, kruvaziyerler gibi devasa boyutlardaki gemilerin parçalanması işlemi uzun yıllardır yapılmaktadır.

Emperyalist savaşın ve kapitalizmin tarihsel krizinin bir sonucu olarak son yıllarda özellikle Afrika ve Asya ülkelerinden Avrupa’ya, Güney ve Orta Amerika ülkelerinden de ABD’ye doğru çok ciddi bir göç dalgası yaşanıyor. Yoksulluğa, sefalete, açlığa mahkûm edilmiş, savaşlar yüzünden her şeyini kaybetmiş, canını kurtarma derdine düşmüş yüz binlerce insan hayatları pahasına bu göç yollarına düşüyor. Örneğin bugünlerde, ABD’nin askerlerini Afganistan’dan çekmeye ve Taliban güçlerinin ülkeyi kontrolü altına almaya başlaması üzerine her gün binden fazla Afgan mülteci Türkiye sınırını geçmeye başladı.

İnsanlara akıl tutulması yaşatan, toplumun boğazına çöküp nefessiz bırakan bu hastalıklı sistem yaşamaya devam ettiği müddetçe ne yazık ki pek çok kötü şey gibi depresyonların ve intiharların da sonu gelmeyecektir. Çünkü egemenlerin ve onların araştırma kurumlarının söylediklerinin aksine ne sağlık sorunu, ne konut sorunu, ne eğitim sorunu, ne açlık sorunu vb. kapitalizm altında çözülür. Bu sorunlar sistemin doğasına uygun bir biçimde emekçilerin karşısında bir duvar gibi dikilmeye devam eder.

6 Ağustos 1945. Burjuvazinin hizmetindeki “bilim insanları” muazzam bir şey icat etmişler. Birazdan insanlığın daha önce hiç görmediği bir şey gerçekleşecek. Japonya’nın Hiroşima kentinde günlük hayatlarına devam eden insanlar hiç beklemedikleri bir anda, saat 8:15’te bir ışıkla birlikte yeryüzünden silinecekler. Aynı anda uçağında gözlem yapan ABD’nin “dahi bilimcisi” kendi kendine şöyle diyecek: “Vay canına! Gerçekten de patladı!”

Koronavirüs tamtamları belki de burjuvazinin bile hayal edemeyeceği kadar yankı uyandırdı. Toplumsal bir varlık olan insan, eşi görülmemiş bir şekilde, kendi iradesini kullandığını düşünerek evine çekildi. Kapitalizmin derin sarsıntılar yaşadığı bir dönemde burjuvazi sopa kullanmadan, sadece insanların psikolojilerine saldırarak dünyayı sus pus etmeyi başardı. Evet, bu onlar açısından bir başarıdır. Çünkü sadece sınıf bilinçsiz yığınları değil, aynı zamanda kendilerine sosyalist diyen ve kapitalizme karşı savaştıklarını söyleyenleri de manipülasyonunun bir parçası haline getirmeyi başarmıştır burjuvazi.

Emperyalist bir savaşın içindeyiz ve irili ufaklı pek çok kapitalist devlet bu savaşın bir biçimde içinde yer alıyor ve işçi-emekçileri kendi çıkarları uğruna birbirine kırdırmaktan geri durmuyor. Savaşın durdurulması ve insanların ölmemesi için tek yol işçi-emekçi kitlelerin örgütlenip mücadele etmeleridir. İşçi sınıfı ya kendi ülkesindeki efendilerin buyruğuna göre hareket edip kardeşlerinin cesetlerini taşıyacak ya da Vietnam örneğinde olduğu gibi egemenlerin kirli savaş politikalarının karşısına dikilmeyi seçerek “Hayır” demeyi öğrenecektir.

Geriye dön ve bak! Ne görüyorsun? / Kapatma gözlerini, koyma ellerini yüzüne! / Bırak akacaksa aksın gözyaşların / Ne diye tutuyorsun? / Nasıl hızla akıyorsa damarlarında kanın / İşte öylece, ne tutacaksın yasını, / Ne de kalbinden damlayan hüznün yaşını. / Gelecek günler için, / Geliyorsa ciğerlerinden bir titreme, bırak dolsun gözlerin. / Tutup da boğazında düğüm olacağına, / Bırak da düşmana öfkenin tadına varasın.

Kapitalizmin yarattığı tehlike gün geçtikçe derinleşiyor. Sermaye, varlığı uğruna önüne ne geçerse yıkıp atmaya, ezip geçmeye yeminlidir. Dolayısıyla sorunun özünü ciddiyetle kavrayarak, anti-kapitalist temelde bir mücadele örgütlemenin önemi büyüktür. Doğanın ve insanlığın hakiki kurtuluşu ancak kapitalizmin kökünden sökülüp atılmasıyla mümkün olacaktır.

Geçtiğimiz haftalarda ABD Başkanı Donald Trump, Uzay Gücü projesi ile ilgili kararnameyi onayladı. ABD’nin uzay gücü için kolları sıvaması yıllardır gündeme gelen bir konuydu. Nitekim emperyalist kapışmada rekabetin giderek kızışması tarafların birbirleri üzerinde üstünlük kurma hamlelerini de hızlandırıyor. ABD’nin uzay operasyonlarını genişletme atağı, emperyalist devletler arasındaki yarışı da hızlandıracaktır.

Harlan Kömür Madeni grevi 1930’lu yılların Amerika’sına damgasını basmıştı. Elbette sadece Harlan’da değil, diğer maden ocaklarında, fabrikalarda, çiftliklerle yani üretimin yapıldığı her yerde irili ufaklı grevler, direnişler yaşanıyordu. Kapitalist sistemin yarattığı cehennem işçileri mücadele etmeye sevk ediyordu.

Dünyayı akıl almaz bir tehlikenin içine sürükleyen kapitalistler, kimyasal ve nükleer silahlarla geri dönüşü olmayacak bir yıkımın zeminini döşüyorlar. Nükleer füze tehditlerini oyun oynarmışçasına ağızlarında dolaştırıp duruyorlar. Bu o kadar basit bir karar olmamakla birlikte, gözü dönmüş kapitalistlerden insani düşünmelerini beklemek de bir o kadar ahmaklık olur.