Levent Toprak tüm yazılar

Topluma verecek şeyi kalmayan rejim çaresizlik içinde çırpınıyor. Bir yandan toplum ve muhalefet üzerinde baskı ve zorbalığı arttırırken bir yandan da buna eşlik eden biçimde korku ve nefret söylemini yükseltiyor. Aklı sıra bununla taraftar kitlesindeki erimeyi durdurmaya ve onların moralini yükseltmeye çalışıyor. Diğer taraftan, bunların yetmediğini gördükçe havuç niyetine emekçi yığınlara rüşvet dağıtmaya girişiyor. Bunu da çoğunlukla muhalefetin programından aşırarak ve sanki bunlara öncesinde kibir ve aşağılamayla karşı çıkmamış gibi yapıyor. Yanı sıra yoksulluk içinde kıvranan kitlelere “büyük Türkiye” imajı satmak için bin bir sahtekârlıkla çadır tiyatroları sergilemekten geri durmuyor.

Bugünün Türkiye koşullarında emekten, demokrasiden, özgürlükten yana güçlerin birlikte mücadele etmesi önem taşımaktadır ve kurulmuş olan Emek ve Özgürlük İttifakı bunun en somut ifadesi olarak ortaya çıkmıştır. O nedenle seçim de dâhil olmak üzere Emek ve Özgürlük İttifakını güçlendirmeye çalışmak, etkisini arttırmaya dönük çabalara omuz vermek işçi sınıfının mücadelesini ilerletmek bakımından en doğru yoldur. Türkiye’nin yeni bir döneme girdiği ve yeni bir siyasal atmosferin şekillendiğini akıldan çıkarmamak gerekiyor. Faşist rejim yüz yıllık cumhuriyet tarihini büyük bir kırılma noktasına getirmiştir ve onun baskı, zorbalık ve hilelerle seçimi gasp etmesi bile onu kurtarmaya yetmeyecektir, bunu bilelim.

Depremin ardından toplumsal ruh hali ve siyasi hava baştan aşağı değişmiştir. Deprem sonrası oluşan hava bu rejimin defedilmesi için şartları daha da olgunlaştırmıştır. Sadece rejimin çürümüşlüğünün, iflasının kaba biçimde ifşa olması bakımından değil, aynı zamanda solun ve dayanışma gibi sol değerlerin yükseldiği bir ortam da şekillenmiştir. Kamusal hizmetler anlamında devletin ortada olmadığı günlerde sosyalist hareketin, emekçilerin hızla yükselttiği dayanışma, örgütlü seferberlik örnek nitelikte olmuştur. Uzun yıllar varlığı bile görülmez hale gelen sosyalist kimliğin saygınlığı yükselmektedir. Bu durum rejime karşı mücadelede emek eksenli bir hattın olanaklarını da güçlendirmektedir. Faşizme karşı mücadelede asıl önemli ve değerli olan, uzun vadede çok daha anlamlı sonuçlar doğurabilecek olan hat budur. Tüm işçi ve emekçileri böylesi bir hatta kazanma çabası odaklanma noktası olmalıdır. Bu rejim yıkılmalıdır!

Otuz seneyi aşkın bir süredir milyonlarca işçiyi derinden etkileyen bir sorun olarak gündemde olan EYT sorununda siyasi iktidar, yıllar süren mücadeleler sonucunda geri adım atmak ve isteksizce de olsa emeklilikte yaşa takılan işçilerin emeklilik hakkını teslim etmek zorunda kaldı. Geçtiğimiz yılın sonunda bu konuda yasal bir düzenleme kararı yapılacağını açıklamaya ve ardından Meclis gündemine getirmeye mecbur kalan rejim, ilerleyen haftalarda oyalama ve ipe un serme eğilimi gösterse, hatta sonunda yine bir alicengiz oyunu yapsa da (yeni prim gün sayıları şartının getirilmesi) EYT’lerin ilkesel olarak başarılı oldukları gerçeği değiştirilemez.

Faşist rejim çürümüşlüğünü sergilemekte dur durak bilmiyor. Daha önce görülmemiş boyutlara ulaşan uyuşturucu, kara para ve bağlantılı mafyatik faaliyetler bu çürümenin en tiksinti verici yönlerinden birini oluşturuyor. Son dönemde bununla ilgili olarak patlak veren skandal gelişmeler büyük ve karanlık bir buzdağının varlığını ortaya koyuyor. Küresel uyuşturucu transferi ve ticaretinde kilit rol oynayan çeşitli uluslararası mafya gruplarının liderlerinin artık kendilerine ikamet olarak Türkiye’yi seçmiş olduklarını, bunlar arasındaki kanlı hesaplaşmaların Türkiye’de yaşanmaya başladığını gösteren hadiseler bu olgunun çarpıcı delilleri olarak su yüzüne vurdular.

Geçtiğimiz haftalarda İsveç ve İtalya’da birbiri ardına seçimler yapıldı. Toplumsal ve siyasal gelenekleri oldukça farklı olmasına rağmen bu iki Avrupa ülkesinde de benzer biçimde faşist eğilimler ilerlemeler kaydettiler, yeni mevziler kazandılar. Yürüyen uzun pazarlıkların ardından her iki ülkede de yeni hükümetlerde faşist partilerin yer alacağı, ana parti konumunda olacakları ya da dışarıdan destekleyerek koalisyon hükümetinin kaderini ellerinde tutacakları kesinleşmiş durumda.

Farklı ülkelerin işçi sınıfları arasında düşmanlık için hiçbir sebep olmamasına ve doğal bir yakınlaşma, kaynaşma eğilimi olmasına rağmen, politik bilinç ve örgütlenme eksikliği nedeniyle burjuva egemenler halkları birbirlerine karşı kışkırtmayı başarabilmektedirler. Bilinç ve örgütlülük düzeyi yükseltilmedikçe bu tehlike ne yazık ki vardır. Gerçekte birbirlerinin doğal uzantısı olan Ege adaları, Anadolu yarımadası ve Yunanistan anakarası arasında ulusal sınır adı altında duvarların örülmüş olması, bu toprakların insanlarının tüm bu coğrafyada barış ve kardeşlik içinde bir arada yaşamalarının engellenmesi burjuvazinin çizdiği ulusal sınırların gericileşen doğasını ortaya koymaktadır.

Sol adına Rusya yanlısı tutumlar takınmanın kabul edilebilir hiçbir yönü yoktur. Bu tutum Ukrayna savaşı söz konusu olduğunda bir uçtaki yanlış tutumdu. Ancak bunun yanı sıra dünya genelinde sol/muhalif/demokrat/ilerici çevreler arasında görülen diğer uçtaki yanlış tutumu ve bu nedenle patlak veren tartışmalardaki bazı fikirleri de ele almanın, teşhir etmenin yararlı olacağına inanıyoruz. Bu tutum çok kısaca özetlemek gerekirse ABD’nin başını çektiği Batılı emperyalist güçlerin bu savaştaki pozisyonlarını görmezden gelmeye, saklamaya, meşrulaştırmaya, savaşın her iki taraftan da emperyalist niteliğini göz ardı etmeye çalışan tutumdur.

Toplum başta ekonomik yıkım nedeniyle genel olarak derin bir hoşnutsuzluk içinde tepki biriktiriyor ve değişim umuduyla bir an önce seçimlerin gelmesini bekliyor. Burjuva muhalefet güçleri de kitleleri bu dar çerçeveye sıkıştırıp başka bir arayış içerisine girmelerini engelledikleri gibi siyasetlerini bu beklenti üzerine kurmuş durumda. Buna karşı iktidar güçleri de seçimleri ya yaptırmamak ya da tam bir düzmece oyuna çevirecek şekilde yapmak üzere var gücüyle çaba harcıyor. Tüm durum, gitmesi gereken ama gitmemek için direnen bir iktidarın ayakta kalma çabalarıyla belirleniyor denebilir.

Ukrayna savaşıyla birlikte kimi siyasi yorumcular tarafından öne sürülen tezlerden biri, savaş dolayısıyla ya da savaş üzerinden yeni bir dünya düzeninin kurulmakta olduğudur. Bunu savunanlar çoğunlukla İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde olduğu gibi iki kutuplu bir dünyanın şekillendiğini ve bu temelde yeni bir dengeye doğru gidildiğini ileri sürüyorlar. Böylece Stalinist SSCB’nin çöküşüyle birlikte dünyada baş gösteren kargaşa ve düzensizliğin sona ermeye başladığı söyleniyor.

Ukrayna savaşı günümüz dünyasının bir savaş dünyası olduğunu çok daha belirgin biçimde gösteriyor. Her ne kadar Batılı hükümetlere ve halklara Ukrayna’ya çok daha yüksek düzeyde yardım etmeleri için basınç oluşturma maksadıyla sarf edilmiş olsa da, Zelenskiy’in resmi sözcüsü Podolyak’ın sözleri aslında bu önemli gerçeğe işaret ediyordu. Üçüncü Dünya Savaşının çoktan başladığını söyleyen Podolyak “Brüksel’de Amsterdam’da kafelerde oturup Netflix izliyor, savaşın size dokunmayacağını sanıyorsunuz” diyordu.

Rejimin ekonomik darboğazı ve emekçi kitlelere saldırısı şiddetlenerek sürüyor. İşsizlik, yoksulluk, borçluluk, hayat pahalılığı gibi yakıcı sorunlar hızla büyüyüp emekçi kitlelerin sırtına olanca ağırlığıyla çökerken, tüm ülke, gözü dönmüş faşist bir iktidarın haris kıskaçları arasında sancı içinde kıvranıyor. Emekçi kitleler açısından sefalet derinleşiyor, yıkım tablosu ağırlaşıyor. Mahalle pazarlarının bile tenhalaştığı, tezgâhların çoğunun açılmadığı bir kasvet havası yaşanıyor.

İşçi sınıfının ve emekçilerin ekonomik durumu hızla kötüye gidiyor. İşsizlik, yoksullaşma ve güvencesizleşme görülmemiş boyutlara ulaşmış durumda. Tüm sorunlar yumağının odağına yerleşmiş olan ve adeta hepsinin özetlenmesi haline gelen şey ise hayat pahalılığı. Son dönemde hayat pahalılığı gerçek anlamda bir ateş topu gibi emekçilerin hanelerini kavuruyor. Enflasyon devletin düzmece verilerine göre bile yüzde 20 düzeyinde; gerçekte ise yüzde 40-50’ler düzeyinde.

Kapitalizmin tarihsel krizinin gençlik üzerinde doğrudan ve dolaylı birçok etkisi bulunuyor. Sistemin bu kriz vesilesiyle adeta her gün teyit edilen çıkışsızlığı gençliğin de önündeki bir çıkışsızlık biçiminde kendisini gösteriyor. Dünya medyasında birçok kez dile getirildiği gibi modern tarihte ilk kez gençler ebeveynlerinden daha kötü şartlarda yaşıyorlar, daha yoksul, daha güvencesiz, daha geleceksiz bir konumdalar. Bu, kapitalizmin gelişme tarihinde, özellikle işçi sınıfının mücadele sahnesine çıkmasından sonra görülmüş bir şey değildir.

Emperyalist kutuplaşmadaki bu yeni aşamayı başlatan plan, program ve girişimlerin dünya üzerindeki somut yansımalarını önümüzdeki dönemde daha fazla göreceğiz. Bu yansımaların toplamda emperyalist savaş dinamiklerini daha da harlayacağını görmek için de kâhin olmaya gerek yok. Lenin’in dediği gibi emperyalistler arasında yeni güç dağılımı oluştuğunda denge ancak zor yoluyla kurulabilir. Altyapı yatırımları yapılacağı söylenen ülke ve bölgeler aynı zamanda askeri üs ve yığınak bölgeleri haline getirilmeye çalışılacaktır.

Erdoğan’ın ve rejim ittifakının mevcut ekonomik kriz şartlarının olağan ilerleyişi ve mevcut seçim sistemi içinde, içine hile bile karıştırılsa seçim kazanması mümkün görünmemektedir. Dolayısıyla seçim ve siyasi partiler yasasına dair ciddi değişikliklerin yapılması, yahut seçimlerin olmaması ya da olursa sonuçlarının geçersiz kılınması için her türlü karanlık senaryonun devreye sokulması mümkün ve muhtemeldir. Bunu 1980 öncesi darbeye zemin hazırlamak üzere yürütülen istikrarsızlaştırma ve toplumu yıldırma operasyonuna benzetebiliriz. Erdoğan ve şürekâsı 7 Haziran 2015 seçimleri sonrasında bunun bir örneğini sergilemişlerdir. Sınıf devrimcileri bu tehlikeye özellikle dikkat çekerek, artık gözlerden saklanamayan pisliğin daha geniş işçi katmanları tarafından da anlaşılması için durumdan yararlanma göreviyle yüz yüzedirler.

Mart ortasında hafta sonuna girilirken başlayan ve hafta sonu geceleri alınan kararlarla devam eden bir dizi olağanüstü adım rejimin sıkışıklığının olağanüstü boyutlara ulaştığını ilan etmiş oldu. Dört bir yandan köşeye sıkışmış rejim can havliyle bir taraftan yalpa yaparken diğer taraftan saldırganlığını arttırmaktadır. İnsan hakları mücadelesinin Türkiye’de son dönemdeki sembol isimlerinden Gergerlioğlu’nun milletvekilliğinin düşürülmesi, aynı gün içinde HDP’ye kapatma davasının açılması, dört ay önce bir skandalla getirdikleri Merkez Bankası başkanının gece yarısı kararnamesiyle görevden alınması, yine aynı gece Meclis onaylı önemli bir uluslararası sözleşme olan İstanbul Sözleşmesinden bir imzayla çekilinmesi, Gezi Parkının tam bir hileyle İstanbul Büyükşehir Belediyesinden gasp edilmesi, belediye başkanlarının yetkilerine yeni kısıtlamalar getirilmesi, Diyarbakır’ın il sınırlarının değiştirilmesi, Kanal İstanbul müteahhitlerine devlet güvencesi anlamına gelen karar…

İşçi direnişlerinin, kısmen esnaf ve köylü tepkilerinin ve en son örnek olarak Boğaziçi Üniversitesi direnişinin de gösterdiği gibi toplum tümüyle sinmiş değildir. Mücadele dinamikleri filizlenmektedir. Toplumun yarısından çoğu rejime muhaliftir. Tüm bu kısmi direniş konularının daha genel ve dişli bir düzeye yükseltilmesi için nesnel zemin mevcuttur. Belirtmek gerekir ki, emekçi kitlelerin korkunç düzeylere yükselmiş işsizlik, yoksullaşma, geçim zorluğu, hayat pahalılığı gibi sorunları bu zeminin en önemli öğelerinden biridir. Ancak ekonomik sorunlarla politik sorunlar birbirinden bağımsız değildir.

Kapitalizmin krizi derinleştikçe burjuva parlamentarizmi de zayıflamakta ve anlamını yitirmektedir. Seçimi kaybeden birisi sırf bu gerekçeyle elindeki devlet aygıtını ve kontrol ettiği faşist güruhu kullanarak bu parlamenter aygıtı tarumar etmeye girişebiliyor. Bunun anlamı burjuva kurumsallığının, yasallığının, yüzyıllar içinde şekillenmiş kural ve teamüllerin artık eskisi kadar geçerli olmadığıdır. Bu da burjuva parlamentarizminin sınırları içinde ve bu sistemin sınırları içinde mücadele etmeye hevesli kesimlerin artan ölçüde boşa düşmekte olduklarını göstermektedir. Eğer burjuva devletinin tepesindeki bir şebeke açıktan açığa burjuva demokrasisini tanımadığını ilan edip, bunu fiile döküyorsa, bunun anlamı işçi sınıfının burjuva parlamentarizmi vaazları verenlere kulak tıkamasının en doğrusu olduğudur.