İlkay Meriç tüm yazılar

Hitler’in iktidara yürüdüğü dönemde milyonlarca marklık fonlarla onu destekleyip önünü açan tekeller, bugün de Almanya’da AfD’yi, ABD’de Trump’ı ve pek çok Avrupa ülkesinde faşist partileri el altından fonlamaktadırlar. Üçüncü Dünya Savaşının daha da kızışacağı önümüzdeki dönemde bunlar gerçek yüzlerini çok daha açıktan göstermekten çekinmeyeceklerdir. Nazilerin geçmişte yaptıklarının tüm vahşetiyle bugün de yaşanmasının önüne geçebilecek tek şey, işçi sınıfının uyanık kılınıp faşizme ve kapitalizme karşı mücadeleyi yükseltmesidir.

Suriye’de 1963’ten beri iktidarda olan BAAS rejimi, HTŞ güçlerinin 7 Aralıkta Şam’ı ele geçirmesinin ardından yıkıldı. Esad Rusya’ya kaçtı ve HTŞ’nin şefi Ebu Muhammed Golani kod adlı Ahmed Şara liderliğinde bir “geçici hükümet” kuruldu. Savaş uzun bir süredir rölantide tutulurken, cihatçı çeteler İdlib’e hapsolmuşken, aniden patlak veren ve baş döndürücü bir hızla gelişen olaylar sadece Türkiye’de değil tüm dünyada gündemin ilk sıralarına oturmaya devam ediyor. Batılı emperyalist devletlerin birbiri peşi sıra yeni sürece ilişkin değerlendirmelerde “Suriye iç savaşı”, “muhalif savaşçılar” gibi nitelendirmeler ağırlıklı yer tutuyor. Bunların doğal bir uzantısı olarak da “Suriye devrimi” nitelendirmesi sıkça kullanılıyor.

Onyıllarını zorlu diktatörlük koşullarında geçiren Güney Koreli işçiler, en koyu baskı dönemlerinde verdikleri kararlı mücadelelerle askeri diktatörlükleri alaşağı etmeyi başarmışlardır. 1960’lardan bu yana biriken bu güçlü deneyim, bugün de onlara kılavuzluk etmektedir. Şimdi Yoon iktidardan alaşağı edilmiştir, ama siyasi kriz çözülmüş değildir. Burjuva düzenin siyasi krizleri işçi sınıfı açısından devrimci fırsatlara gebedir. Fakat bu fırsatın değerlendirilebilmesi için işçi sınıfının her şeyden önce devrimci bir örgütlülüğe sahip olması şarttır. Güney Kore işçi sınıfı KCTU bünyesinde militan bir sendikal örgütlülüğe sahip olsa da, ne yazık ki bunun devrimci bir siyasi izdüşümü bulunmuyor.

Sağlık sisteminin her yanını saran cerahatin asıl kaynağı, kâr uğruna insanı insanlıktan çıkaran kapitalist sistemdir. Sağlık alanı sermayenin kâr güdüsüne teslim edildiği ölçüde, bu tablonun değişmesi olanaksızdır. İçine ticari kaygıların girdiği, hastanın müşteri olarak görüldüğü bir sistem sağlık üretemez. Sağlıkta özelleştirme, ticarileşme ve metalaşmaya karşı işçi sınıfı, ücretsiz, nitelikli bir kamusal sağlık hizmeti için örgütlü ve hedefli bir mücadele yürütmek zorundadır. Toplumsal sağlığın korunmasının yolu bu mücadelenin kapitalizmin temellerine yönelmesinden geçmektedir.

İçinden çıkamadığı ekonomik kriz nedeniyle çok daha saldırgan hale gelen faşist rejim, yeni cephelere yayılan Ortadoğu savaşına da daha aktif bir şekilde müdahil olmanın hesaplarını yapıyor. Tüm bunların anlamı, bu rejimi yıkmak üzere ayağa kalkmadığı müddetçe Türkiyeli emekçileri önümüzdeki dönemde çok daha büyük yıkımların beklediğidir. O yüzden gün, boş beklentilere ve rehavete kapılma değil, işçi sınıfını sabırla örgütleyip faşizme ve kapitalizme karşı mücadeleye yönlendirme günüdür.

Egemenler korkunun pasifize edici özelliğini de kendi çıkarları için kullanmaktadırlar. Yaygınlaşan çaresizlik, güvensizlik ve umutsuzluk duygusu, olanlar karşısında hiçbir şey yapılamaz algısını doğurmakta, böylelikle pasifize olan toplum daha kolay kontrol altına alınmaktadır. Çaresizlik ve umutsuzluk ruh hali içinde kurtuluşun yurtdışına gitmekte aranması da, rejim güçleri açısından çoğu muhalif olan bu kitleden kurtuluş anlamına gelmektedir. Oysa çaresiz olmadığımız gibi umutsuz da olmamalıyız. Rejim her ne kadar muhalefet kanallarını kapamaya, insanları zorla, baskıyla susturmaya çalışsa da yapabileceğimiz çok şey var. Bunun ilk adımı ise cesaretle örgütlenmektir. Başta rejimin saldırıları olmak üzere, her türlü belânın üstesinden gelmek için siyasi örgütlerde, sendikalarda, işçi derneklerinde vb. örgütlenmek ve dayanışma ağlarını her alana yaymak emekçiler için yaşamsal önemdedir. Unutulmamalıdır ki, örgütlü olmak hayat kurtardığı gibi akıl sağlığını da kurtarır!

Dünyanın pek çok ülkesinde çiftçi eylemleri yaygınlaşırken, Türkiyeli çiftçiler de bu dalgaya katılmış durumdalar. Yıkıma uğrayan ve iktidara yönelik tepkileri büyüyen çiftçilerin Bursa’dan Antep’e, Edirne’den Rize’ye çok sayıda ilde gerçekleştirdikleri protestolara birbiri ardına yenileri ekleniyor. Çiftçiler onyıllardır ilk kez bu kadar yaygın ve kitlesel eylemler yapıyorlar. Kimi eylemlerde “hükümet istifa” seslerinin yükselmesi de bir ilki oluşturuyor. Çay, fındık, patates, buğday, soğan, domates, karpuz, biber, süt ve daha pek çok ürünü üreten çiftçiler, mağduriyetlerinin görülmesi ve sorunlarına çözüm bulunması için yolları kesiyor, traktörlerle şehir merkezlerine iniyor, iktidara seslerini duyurmaya çalışıyorlar.

Kapitalizmin çıkmaza girmesiyle birlikte krize sürüklenen sosyal demokrasinin, yaklaşık 150 yıl önce bambaşka koşullarda doğup yükselişe geçtiğini biliyoruz. Kapitalizmin sınai atılımıyla hızla büyüyen Avrupa işçi sınıfı, içinden geçilen burjuva demokratik devrimler döneminde yepyeni bir siyasal iklime gözünü açmıştı. 1864’te Marx’ın yoğun çabalarıyla kurulan Birinci Enternasyonal, işçi sınıfının devrimci örgütlenmesi açısından tarihe güçlü bir damga vurmuştu. Fakat bu örgüt, Marx ve Engels gibi devrimci proleter komünizminin temsilcilerinin yanı sıra anarşizmden reformizme küçük-burjuva sosyalizminin türlü varyantlarını da içermekteydi ve bunlar arasındaki sürtüşmeler nihayetinde onun dağılmasına (1876’da) yol açacaktı.

Emperyalist güçler kapışırken, ezilen, sömürülen, savaşlarda katledilen, sefalete sürüklenen, geleceksizliğe mahkûm edilenler hep emekçiler olmaktadır. Emperyalist dünya düzeninin tek kutuplusu da çok kutuplusu da işçi sınıfının düşmanıdır. ABD her türlü eylemini kendi egemen sınıfının çıkar hesaplarıyla gerçekleştirdiği gibi Çin ve Rusya da aynı dürtüyle hareket etmektedir. Örneğin her ikisi de 7 Ekim Hamas saldırısını İsrail-Arap ülkeleri arasındaki “normalleşme” sürecini baltalayan bir hamle olarak değerlendirip bu savaşı Ortadoğu’daki etkinliklerini arttırmak için kullanmaktadır. Keza Çin’in İran ya da Suudi tiranlığıyla geliştirdiği ilişkilerin ABD’nin İsrail ve diğer gerici, faşist rejimlerle kurduğu ilişkiden daha olumlu bir yanı yoktur.

AKP iktidarının Suriye’de 2012’den bu yana izlediği savaş politikası milyonlarca Suriyelinin yaşadıkları toprakları terk edip başta Türkiye olmak üzere dört bir yana dağılmalarına neden olmuştur. IŞİD ve türevleri orada savaştırılan paralı askerler olarak kullanırken Ezidilere, Kürtlere zulmün en büyüğü yaşatılmış, Suriye’nin kuzeyinde Kürt anasını görmesin diye yapılmadık eziyet bırakılmamıştır. Bugün Rojava denen Suriye Kürdistanı’nın batı tarafı Türkiye’nin kontrolü altındadır. Antep’te Suriye Geçici Hükümeti diye oluşturulan kukla organizasyon, Esad rejimi karşısında kendisinin asıl Suriye hükümeti olduğu iddiasındadır. Ama her ne hikmetse kuzeydeki “kurtarılmış” bölgelerde PTT’den “valilik”lere, okullardan hastanelere tüm kurumlar TC’ye bağlıdır.

Sadece Kenya’nın zenginleri değil, Afrika’nın diğer ülkelerindeki egemenler de, başta ABD olmak üzere emperyalist güçler de bu ateşin bir çalı yangını gibi yayılmasından dehşetle korkmaktadırlar. Korksunlar! Zira kapitalizm yarattığı koşullarla dünya devrimini her seferinde bir adım daha yaklaştırıyor ve egemenlerin bu kaderden kaçışları yoktur!

Sınıf temelinde örgütlü ve buradan aldığı güçle çekim merkezi olan devrimci bir sosyalist hareketin oluşturulamadığı günümüz koşullarının faşizmin çok daha avantajlı bir şekilde güç kazanmasına olanak tanıdığı açıktır. Sol, sınıf siyaseti yerine kimlik siyasetine gömüldükçe, işçi sınıfı da sınıf siyasetine yönelmek yerine burjuva siyasetlerin peşinden sürüklenmektedir. Nihayetinde, işçi sınıfı temelli bir sosyalist alternatifin güçlendirilememesi, enternasyonalizm yerine milliyetçiliğin, devrim yerine faşizmin güçlenmesine yol açmaktadır. Faşizme karşı mücadelenin yolu bellidir: İşçi sınıfının devrimci örgütlülüğünü ve mücadelesini güçlendirmek!

Uruguay’da kayıp ailelerinin “bir yaprağı eksik beyaz bir papatya”yla sembolleşen mücadelesi 28 yıldır devam ediyor. 28 yıldır hakikatin açıklanmasını ve adaletin yerini bulmasını isteyen aileler, “devlet terörü, bir daha asla” diye haykırıyor ve toplumsal hafızanın silinmesine izin vermeyeceklerini dile getiriyorlar. Türkiye’de Cumartesi Annelerinin aynı yıllarda başlattıkları mücadele de Uruguaylı annelerle ortaklaşıyor. Ancak onca yılda yaşananlar her iki ülkede de şunu gösteriyor: Devletin işlediği suçları itiraf etmek zorunda bırakılması, sorumluların yargılanıp hak ettikleri cezalara çarptırılması için çok daha güçlü bir toplumsal mücadele zorunludur. Bu mücadele o boyutta ilerlediğinde sadece kaybedilenlerin değil ezilenlere yapılan tüm zulmün ve haksızlıkların hesabı sorulacaktır!

Dört bir koldan “dış mihraklar”ın kumpasları ve saldırısı altında olunduğu algısını yaratan egemenler, böylelikle kendi çıkarları için yapılan her türlü halk düşmanı eylemi meşrulaştırarak rahatça gerçekleştirmeye çalışmaktadırlar. Egemenlerin her türlü saldırısına karşı koyulması ve bu sömürü düzeninin yıkılması için, Türkiye’de de, ABD’de, Avrupa’da da, dünyanın geri kalanında da sınıf mücadelesinin çok daha örgütlü ve bilinçli olarak yükseltilmesi ve sınıf dayanışması ağlarının güçlendirilmesi elzemdir.

12 Eylül 1980 askeri faşist darbesinin örgütsüzleştirerek atomize ettiği ve böylelikle sınıf bilincini de yok ettiği işçi sınıfı, siyaset adına alabildiğine dar bir alana, burjuva parlamentarizmine hapsedilmişken, şu anda parlamento da faşist rejimin şalından ibaret bir kandırmacaya dönüşmüştür. Perişan durumdaki emekçiler için bu rejimden kurtulmak yaşamsal bir sorundur. Ama yerine ne konulacağı da en az o kadar yaşamsaldır. Faşist rejimin ve sermayenin baskılarından, zulmünden, adaletsizliğinden, ekonomik, sosyal ve siyasal saldırılarından kurtulmak için işçi sınıfının bağımsız çıkarları temelinde örgütlenmekten ve faşizme ve kapitalizme karşı emek cephesini örerek mücadeleye atılmaktan başka seçeneği yoktur.

Üçüncü Dünya Savaşını Avrupa’ya taşıyan Ukrayna savaşı iki yılı geride bırakırken, bölgedeki alevler daha da harlanıyor. Bir süredir kilitlenme halinin yaşandığı bu cephede Rusya’nın yeniden harekete geçmesi karşısında Zelenski’nin NATO ittifakını harekete geçirme çabaları da yoğunlaşıyor. Dahası NATO güçlerinden de Rusya’dan da gerilimin dozunu tırmandıran açıklamaların gelmediği bir gün bile yok. Nükleer savaş tehdidi ağızlara sakız edilirken, her iki emperyalist kutupta da militarist yığınağı arttırmak için hummalı bir üretim yürüyor.

2023 Mayıs seçimleri öncesinde bu rejimi değiştirip güzel günler getirmeyi vaat eden burjuva muhalefet güçleri izledikleri politikayla emekçileri pasifize edip rejime kan taşımanın bir adım ötesine geçmemektedirler. Bunlar, faşizmin bir kara duman gibi toplumun üstüne çökmesinin suç ortaklarıdır. Bu süreçte yaşananlar bir kez daha göstermektedir ki, işçi sınıfının kendi gücüne ve mücadelesine güvenmek dışında hiçbir seçeneği yoktur. Bu dumanı ancak işçi sınıfının örgütlü hareketi dağıtabilir. Güçlendirilmesi gereken şey odur.